Voor telers die vooruit kijken

‘Dingen doen omdat je ze altijd zo hebt gedaan is dodelijk’

Aad van der Knaap over kansen familiebedrijven en veredeling:
107 0
‘Dingen doen omdat je ze altijd zo hebt gedaan is dodelijk’

Als de mussen dood van het dak vallen en de droogte in Nederland op zijn hoogtepunt is, neemt Aad van der Knaap de tijd voor een pittig gesprek. Hij vindt het hoog tijd om stil te staan bij de ontwikkelingen die de potplantenteelt nodig heeft. Die liggen volgens hem in nieuwe veredelingstechnieken, in vision-technology en in samenwerking tussen sterke familiebedrijven. Stilstand is achteruitgang, dus heeft hij het vizier naar voren gericht.

“Eigenlijk zou de nieuwe generatie hier aan tafel moeten zitten.” Nog een paar jaar, zo verwacht Aad, dan zit zijn actieve taak als algemeen directeur binnen het bedrijf erop. “We zitten volop in transitie, de opvolgers komen eraan.” Maar zover is het nog niet. Leeftijd is niet zo relevant, in beweging blijven wel. KP Holland is een stevig verankerd familiebedrijf dat een sterke positie heeft opgebouwd in de teelt, veredeling en vermeerdering van potplanten. En die positie wil het bedrijf graag verder uitbouwen.

Samenwerken

Toen vader Jan begin jaren tachtig van de vorige eeuw vier zoons allemaal een kans gaf om een eigen bedrijf te starten, had hij vooral op zijn netvlies dat ze dan onafhankelijk van elkaar, op eigen benen een toekomst konden opbouwen. Het liep een beetje anders. Leo, Peter, Aad en Hans staken bijna veertig jaar geleden de koppen bij elkaar en vormden samen één bedrijf: KP Holland. Die naam is uitgegroeid tot een begrip in de potplantenwereld, met vier productielocaties en een veredelingslocatie in Nederland, een moerplantenbedrijf in Oeganda en samenwerkingsverbanden met bedrijven in meerdere landen.

Uitsluitend potplanten telen groeide uit tot vermeerderen en veredelen. De kracht van de onderneming zit nu juist in de kruisbestuiving tussen veredeling én productie. Achttien jaar geleden namen zij een weefselkweeklaboratorium over. Vandaag de dag wordt uitgangsmateriaal op zeven laboratoria over de wereld vermeerderd, volgens de protocollen die in Naaldwijk zijn opgesteld.

Veredelingsprogramma

“We hebben ons gefocust op de veredeling van drie gewassen. Enkel- en gevuldbloemige kalanchoë, spathiphyllum en curcuma. Voor iedere soort hebben we een eigen merknaam geïntroduceerd”, legt hij uit. Zo staat de Rosalina-serie voor gevuldbloemige kalanchoës voor binnen en buiten, de Cupido-serie voor compacte, bloeirijke spathiphyllum en de Siam-serie voor een breed kleurenpallet curcuma’s.

“We proberen in ons veredelingsprogramma zoveel mogelijk in te gaan op langjarige trends, zoals compactere planten, stuifmeelvrije rassen en meer resistenties tegen ziekten”, gaat hij door. Er zijn meer bedrijven die zich toeleggen op veredeling van kalanchoë en spathiphyllum, maar de curcuma heeft wel een bijzondere positie. Van der Knaap: “Wij zijn daarin marktleider. Toen mijn vader 25 jaar geleden met deze plant aankwam, was het nog een snijbloemengewas. Wij hebben het ontwikkeld tot een potplant. Onze focus ligt niet op de wortels, die het gezonde kurkumapoeder opleveren. Die kunnen veel goedkoper worden geteeld in andere delen van de wereld. Wij veredelen op de sierwaarde.”

Breeding Accel

Ligt de aandacht van het bedrijf nu op productie of veredeling? Hij glimlacht. “Onze veredelingstak groeit snel, maar de productie ook. Een belangrijk deel van onze omzet is afkomstig van breeding. Maar we letten wel op de valkuilen van die combinatie. We gaan niet hetzelfde produceren als onze klanten in Europa. We proberen afspraken te maken over rassen en potmaten, zodat er voor iedereen een goede boterham valt te verdienen.”

Tijdens de Flower Trials in juni 2018 lanceerde het bedrijf samen met drie andere veredelingsbedrijven het veredelingsplatform Breeding Accel. Dit samenwerkingsverband bestaat uit KP Holland, Schoneveld Breeding, Sion Young Plants en Interplant Roses. Van der Knaap: “We trekken al vier jaar samen op, maar treden nu pas naar buiten.”

De trigger om elkaar op te zoeken was de consolidatie in de veredelingswereld. Mooie, maar relatief kleine familiebedrijven worden in rap tempo overgenomen door (bijna) beursgenoteerde bedrijven. “Daarin willen wij positie nemen. Ik ben van mening dat de belangen verschillend zijn. Beursgenoteerde bedrijven moeten het aandeelhoudersbelang zeker stellen. Familiebedrijven hebben een heel ander belang, namelijk continuïteit. Wij zijn familiebedrijven en willen die spirit behouden.”

Vertrouwen in elkaar

“Samenwerken begint met een gezamenlijke visie en vertrouwen over en weer”, vindt Van der Knaap, die het initiatief nam voor deze samenwerking. Hij zocht naar familiebedrijven die geen concurrerende gewassen veredelen en weten waar ze in de toekomst naartoe willen. “Je hebt bedrijven met een ziel nodig die het aandurven een gezamenlijke visie te ontwikkelen en een fundament te bouwen”, vult hij aan.

De eerste stappen voor dit fundament zijn gezet op basis van vertrouwen in elkaar en het delen van kennis. Jaarlijks brengen de bedrijven een budget in voor gezamenlijk onderzoek en projecten. Daarnaast blijven ze zelfstandig opereren volgens ieders bedrijfscultuur. “Ik geloof in samenwerking in zelfstandigheid. Als dit soortgelijke bedrijven aanspreekt, dan zijn ze welkom om te komen praten.”

Crispr-Cas

Heel belangrijk vindt hij dat er gezamenlijke inspanningen worden verricht om veredelingstechnieken te verbeteren en te ontwikkelen. Want ook voor potplanten geldt dat er nog veel uitdagingen zijn. Om die reden is hij erg geschrokken van de uitspraak van het Europese Hof op 25 juli 2018, waarbij de veelbelovende Crispr-Cas methode wordt gezien als genetische modificatie en dus niet wordt toegestaan in Europa. Met deze methode kan de veredelaar heel gericht een stukje uit het DNA knippen en een ander stukje terug plakken en daarmee bijvoorbeeld een ziekteresistentie versterken. In de veredelingswereld wordt het gezien als een verlengstuk en versnelling van klassieke veredeling.

“Door het niet toestaan van de Crispr-Cas methode gaan we in Europa achterlopen met veredelen.”

Voor de potplantenteler en -veredelaar, die weet hoe ver bedrijven in het buitenland al zijn met deze techniek en daarmee moet concurreren, is deze uitspraak een klap in het gezicht. “Het lijkt erop dat we door deze regulering in Europa gaan achterlopen. Grote veredelingsbedrijven kunnen hun activiteiten op een ander continent voortzetten, maar voor middelgrote en kleine veredelaars kan dat een brug te ver zijn. Dat is confronterend.”

Vision-technology

Er zijn meer uitdagingen voor de toekomst. Van der Knaap richt zich op de vision-technology, die in de toekomst veel arbeidsintensieve handelingen op het bedrijf kan vervangen. “We zien nu al dat de maak-industrie terugkomt uit China. Weefselkweek is nog heel veel handwerk. Als het lukt om het snijden van meristemen te automatiseren dan levert dat niet alleen besparing op, maar ook een hogere slagingskans. Lukt dat, dan hebben we het outsourcen niet meer nodig. Dingen doen omdat je ze altijd zo hebt gedaan is dodelijk. Daarom moeten we blijven innoveren. En dat geldt niet alleen voor weefselkweek, maar ook voor nieuwe ontwikkelingen zoals meerlagenteelt, fossielvrije teelt en verder terugbrengen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.”

Investeren in mensen

Wat duurzaamheid betekent voor Van der Knaap? “Dat vinden wij vooral investeren in onze mensen. De kracht van een onderneming zit in het vinden van de juiste mensen om samen het bedrijf slimmer, sterker en duurzamer te maken”, vindt hij. “We hebben hier zo weinig verloop. Dat is bijna ernstig”, bedenkt hij.

“Laten we hier over vijf jaar nog eens op terug komen. Er gaat veel veranderen binnen ons bedrijf. De bestaande generatie gaat afbouwen en neef Roy en zoon Steef staan te trappelen om het roer over te nemen. Ik zie dat ze er net zoveel zin in hebben als wij destijds. Juist het ontwikkelen van de potplantenteelt, de diversiteit aan gewassen en van niets iets maken blijft inspirerend.”

Samenvatting

KP Holland groeide in veertig jaar uit tot een vooraanstaand productie- veredelings- en vermeerderingsbedrijf van kalanchoë, spathiphyllum en curcuma. Aad van der Knaap legt uit hoe belangrijk het is om vooruit te kijken en nieuwe technieken te ontwikkelen. Onlangs heeft het bedrijf bekend gemaakt dat het gaat samenwerken met drie andere veredelingsbedrijven onder de naam Breeding Accel. Hun kracht is samenwerken met behoud van zelfstandigheid.

Tekst: Pieternel van Velden. Foto's: Studio G.J. Vlekke.

Geef commentaar

Uw e-mail adres wordt niet gepubliceerd