Voor telers die vooruit kijken

Chrysant en alstroemeria reageren verschillend op lichtrecepten

Onderzoek biedt snel inzicht in effect van lichtspectra
120 0
Chrysant en alstroemeria reageren verschillend op lichtrecepten

De eerste reeks proeven in het Innovatie- en Demonstratie Centrum LED-belichting (IDC LED) leverde al gelijk duidelijke resultaten op. Bij weinig natuurlijk licht, zoals in de winter, heeft toevoeging van extra LED-licht effect. De reactie van gewassen op uiteenlopende lichtspectra blijkt te verschillen.

Bij chrysant zorgt extra blauw licht voor iets kortere takken, zonder effect op de bloeisnelheid. Verrood licht gaf meer strekking, maar ook een bloeivertraging. Bij alstroemeria’s gaf het spectrum met 75% rood licht, aangevuld met gelijke delen blauw, groen en verrood licht de beste bladkwaliteit, terwijl de productie het hoogst was bij een spectrum met wit licht.

“Een mooi en duidelijk resultaat. Fijn dat je met een eenvoudig maar goed systeem zo snel antwoord kunt geven op vragen van telers en dat de resultaten van de eerste proeven gelijk zijn gebruikt in de vervolgproeven”, vindt projectleider Anja Dieleman van Wageningen University & Research businessunit Glastuinbouw. Ze heeft het dan over de resultaten van de eerste proeven met chrysant en alstroemeria, die plaatsvonden in het IDC LED dat in de zomer van 2018 nieuw is ingericht. In de ruimte staan veertien tafels met boven iedere tafel eenzelfde rek met LED lampen die volledig te regelen is wat betreft spectrum en lichtintensiteit.

Verkenning van lichtspectrum

In het project ‘LED licht bij zonlicht’ vindt onderzoek plaats naar het beste lichtspectrum voor verschillende gewassen. “Je kunt spelen met de verhouding zonlicht en LED-licht door het energie- en verduisteringsdoek te gebruiken, zodat je in het voor- en najaar ook de winter na kunt bootsen in combinatie met koeling”, legt Dieleman uit.

Bij tomaat ging het prima met een lichtspectrum van 95% rood en 5% blauw. “Maar tijdens het project ‘De Perfecte Roos’ bleek dat er afwijkingen in de groei ontstonden: de bedoorning, bloemkwaliteit en bladkleur waren anders dan gebruikelijk onder SON-T. En ook in de praktijk bleek dat niet alles vanzelf ging met roodblauwe tussenbelichting in bijvoorbeeld komkommer. Duidelijk werd dat het lichtspectrum een van de factoren was, waarmee we nog aan het werk moesten.”

Parallel hieraan loopt het project van Kas als Energiebron om een fossielvrije glastuinbouw te ontwikkelen. LED-belichting kost minder energie. Ook hier is het volgens Dieleman belangrijk dat er belichting met het juiste spectrum wordt opgehangen.

LED-licht bij zonlicht

Tot voor kort was er vooral informatie uit klimaatkamers, waarbij de effecten van één kleur zijn bekeken onder condities zonder daglicht. Rood licht bijvoorbeeld betekent tegelijkertijd het ontbreken van blauw licht. Er is slechts anekdotisch onderzoek gedaan naar een integrale benadering van LED-belichting in kassen met daglicht.

Bij het project ‘LED-licht bij zonlicht’ wordt gekeken naar het effect van een aantal spectra van deze belichting op de groei, bloei en ontwikkeling van gewassen. “We proberen te telen bij ‘winterse’ omstandigheden. Dat wil zeggen 20% van de zon en 80% van de lampen.” Dat is afgeleid van de data van tomatenteelten tussen december en februari. Dat wil zeggen acht uur geen zon (van 24.00 uur tot 8.00 uur) en een lage intensiteit zonlicht. Dan kom je op 20%.

Op zoek naar juiste spectrum

“In het kader van het project ‘Met LED naar een perfecte chrysant’ was er in het voorjaar van 2019 een proef met een belichte teelt gepland. Daarvoor werd met smart gewacht op informatie over het ‘goede’ spectrum. Iets vergelijkbaars gold voor alstroemeria en het project ‘Alstroemeria: Teelt van de toekomst dichtbij’. Ook hier was informatie over het juiste spectrum nodig. “Daarom moesten we beide gewassen tegelijk telen, wat nog wel een uitdaging was omdat chrysanten warmer worden geteeld dan alstroemeria’s”, aldus de projectleidster. “Daarbij hebben de begeleidingscommissies chrysant en alstroemeria ons geholpen.”

Vervolgens was het zaak snel aan de slag te gaan. Op 5 september was de kas klaar; op 6 september gingen de gewassen erin om de chrysanten- en alstroemeriatelers tijdig van de gewenste informatie te kunnen voorzien. Links in de proefafdeling stonden vier chrysantenrassen op tafels van 4 x 1.80 meter, negen bakken op een rijtje, met een dichtheid van 50 planten per m2, zoals dat in de winter gebruikelijk is. Rechts stonden er twee alstroemeriarassen in potten.

Er zijn zeven lichtspectra uitgetest voor zowel chrysant als alstroemeria. Deze varieerden van rood/blauw (95/5%) tot nagebootst zonlicht met blauw/groen/rood/verrood (22/26/26/26%) en alles ertussen, met of zonder verrood.

Chrysant en alstroemeria

“Het idee was dat verrood iets met de bloei doet en blauw de strekking stuurt. De instellingen rood/blauw (95/5%), rood/blauw (75/25%) en rood/blauw/groen (75/10/15%) hadden nauwelijks effect bij chrysant. Als je kijkt naar het spectrum met verrood dan zou je iets meer strekking verwachten. Maar er was bij verrood veel meer strekking, de bloei was trager en de bloemtrossen werden niet goed gevormd. Dat betekent dat je daar voorzichtig mee moet zijn.”

In de alstroemeriaproef waren duidelijke verschillen te zien tussen de diverse lichtbehandelingen. Met name het nagebootste zonlicht (blauw/groen/rood/verrood (22/26/26/26%) gaf een mooi uniform gewas met een hoge takproductie. De combinatie rood/blauw/groen (75/10/15%) gaf de beste bladkwaliteit, maar was niet hoger in productie. Heel anders dus dan bij chrysant.”

De resultaten van de proef worden doorgezet naar de twee vervolgproeven. Bij het project ‘Met LED naar een perfecte chrysant’ is ervoor gekozen om naast de bestaande rood/blauwe LED’s lampen bij te hangen met rood, blauw en wit licht. Bij alstroemeria is gekozen voor 70% rood licht met ongeveer gelijke aandelen blauw, groen en verrood licht. Hiervoor zijn twee bestaande typen LED-modules gecombineerd om dit spectrum te krijgen.

De reactie vanuit de praktijk was positief. “We kregen veel bezoek van geïnteresseerde telers, waaronder ook jongere telers. Op de open dagen waren ook veel voorlichters en vertegenwoordigers van bedrijven aanwezig.”

Komkommers

Nu staan op alle veertien tafels komkommers om te onderzoeken wat het juiste spectrum is voor een proef met LED-licht in de Winterlichtkas. Op iedere tafel staan twee rassen en het licht wordt in herhaling getoetst om statistisch meer te kunnen zeggen. Deze proef loopt tot eind april.

Na de zomer gaan de proeven nog meer de diepte in en is het de bedoeling dat er inzicht komt in bijvoorbeeld de onderlinge processen die worden gestuurd door lichtkleuren, hoe snel planten op veranderingen in het lichtklimaat reageren, hoe het zit met genexpressie en plantweerbaarheid. Tijdens de diverse proeven nemen de onderzoekers het effect van de lichtkleur op natuurlijke vijanden mee.

Samenvatting

Bij het project ‘LED-licht bij zonlicht’ wordt gekeken naar het effect van diverse spectra op de groei, bloei en ontwikkeling van de gewassen onder ‘winterse’ omstandigheden. De proeven met verschillende gewassen vinden plaats in het IDC LED, waar het mogelijk is om het LED-licht volledig te regelen qua spectrum en lichtintensiteit. Uit de eerste proevenreeks blijkt dat de bloeisnelheid en kwaliteit van bloemtakken bij chrysant te sturen is met het lichtspectrum. Bij alstroemeria gaf een rood/blauw/groen-combinatie het beste resultaat.

Tekst en beeld: Marleen Arkesteijn en WUR.

Geef commentaar

Uw e-mail adres wordt niet gepubliceerd