Voor telers die vooruit kijken

‘Klimaatgelijkheid in de kas is dankzij luchtontvochtiging meer in balans’

Gerberateler Jac. Oudijk in Moerkapelle:
284 0
‘Klimaatgelijkheid in de kas is dankzij luchtontvochtiging meer in balans’

Gerberatelers Dirk-Jan en Laurens Oudijk van Jac. Oudijk uit Moerkapelle hebben als proef een luchtontvochtigingssysteem boven 9.000m2 kas hangen. Dat bevalt zo goed, dat ze de intentie hebben om dit uit te breiden naar 3,5 ha. “Het is vooral de energiebesparing die ons triggert.”

Acht ontvochtigingskasten hangen sinds februari dit jaar verdeeld over de 9.000 m2 kas, waar de meest gevoelige soorten germini’s groeien. De breedte van de kas, 225 meter, maakt de teelt niet makkelijk. De kou trok altijd enorm naar de gevel toe. De temperatuur aan de gevels was bij een grote doekkier enkele graden lager dan de temperatuur in het midden van de kas. Nu, met het nieuwe luchtontvochtigingssysteem, ziet teler Dirk-Jan Oudijk duidelijk verschil. “Als het buiten 5 graden vroor, was het middenin de kas wel 15ºC, maar aan de gevels lag de temperatuur meestal rond de 12ºC, beduidend lager dus. Daarnaast moesten we altijd flink kieren, dat leidde tot grote temperatuurverschillen. Dat is nu verleden tijd. Met dit systeem heerst er in deze afdeling een egaal kasklimaat.”

Energiebesparing

Samen met zijn broer Laurens is Dirk-Jan eigenaar van teeltbedrijf Jac. Oudijk in Moerkapelle. Ze groeiden op tussen de gerbera’s van hun vader. Nu telen ze in twee kassen van 3,5 ha ruim zestig verschillende soorten germini’s. De grootbloemigen zijn er twaalf jaar geleden uitgegaan, toen de broers investeerden in automatische verwerkingsmachines en zich specialiseerden in mini-gerbera’s.

De reden voor de broers om over luchtontvochtiging na te gaan denken, had vooral te maken met het feit dat ze energie wilden besparen en minder risico wilden lopen op Botrytis. “We hadden niet heel veel last van Botrytis, maar als je twee keer in hetzelfde soort deze schimmel aantreft, maak je klanten boos. Dat wilden we dus niet meer”, legt Oudijk uit. “Daarnaast waren we benieuwd hoe de verwachte energiebesparing zou uitpakken. In de wintermaanden produceert onze WKK niet voldoende warmte, dus we moeten altijd nog wat met de ketel bij stoken. Energie besparen vinden we dus noodzakelijk.”

Het bedrijf verbruikt zo’n 30 kuub gas per vierkante meter aan warmte per jaar. “Is dat veel? Dat weet ik niet, maar als we zouden kunnen besparen, levert dat alleen maar winst op. Niet alleen in de kosten, maar ook waar het gaat om milieu en duurzaamheid.”

In balans

De broers kozen voor een makkelijk te installeren luchtontvochtigingssysteem. Het onttrekt zo’n 125 liter water per uur aan de kaslucht op 9.000 m2. Omgerekend komt dat neer op 13,8 gram per uur per vierkante meter. Een gerbera verdampt zo’n 15 gram per uur in de nacht. “Uiteindelijk lijken we vanwege de ontvochtigingskasten een derde aan gas te besparen”, zegt Oudijk. “Voorheen gebruikten we op die afdeling 10% meer gas vergeleken met de andere afdelingen. Nu besparen we 30% ten opzichte van de andere afdelingen. Dat is dus een verschil van 40%.”

Minder kieren is een tweede effect. “We hoeven minder vaak de ramen open te zetten en besparen dus op energie. De klimaatgelijkheid in de kas is daardoor meer in balans. Doordat er nu enorm veel luchtbeweging plaatsvindt, zijn de plaatselijke temperatuurverschillen ook opgelost.”

Dat is niet alleen iets dat de teler constateert, onderzoekers van Wageningen University & Research hebben dat tevens onderzocht in zijn kas. “We hadden door dit systeem afgelopen zomer nagenoeg geen buiswarmte meer nodig in deze afdeling. De komende wintermaanden zal het systeem zich verder moeten gaan bewijzen.”

Oudijk heeft de intentie om in de rest van de kas ook een dergelijk systeem te installeren. Om een helder beeld te krijgen van de mogelijkheden heeft de teeltman twee nachten lang het aantal liters en het elektriciteitsgebruik gecheckt bij de buurman, een anthuriumteler die een ander systeem in zijn kas heeft hangen. Het systeem komt in een kas te hangen met een teeltoppervlak van 3,5 ha. De terugverdientijd is vier jaar.

Invloed op plant zelf

Of het luchtontvochtigingssysteem ook daadwerkelijk invloed heeft op de teelt en plant zelf, vindt de teler moeilijk te zeggen. “Het zijn licht en CO2 die de kilo’s maken en daar verander je met dit systeem niets aan. Pas als je bijvoorbeeld kan meten dat je hierdoor 10% minder uitval hebt door Botrytis, kan je stellen dat je indirect een hogere productie hebt.”

Oudijk vindt het lastig om te zeggen of hij meer of minder last heeft van de schimmel. “De afdeling waar het ontvochtigingssysteem nu hangt, was altijd het meest gevoelig, dus als hij ergens zou opduiken, zou je het daar verwachten. Dat is nog niet gebeurd. Op andere afdelingen hebben we evenmin last van het probleem, dus het lijkt in zijn algemeenheid mee te vallen.” Wel was hij bang voor meer meeldauw, omdat hij dacht dat door meer luchtverplaatsing de schimmel sneller zou worden verspreid, maar ook dat is nog niet voorgevallen.

Noodzaak groot

“Het is allemaal mooi meegenomen, maar de grootste voordelen zie ik toch in de energiebesparing”, stelt de teler tot besluit. “Omdat onze WKK in de wintermaanden niet voldoende warmte leverde, was de noodzaak tot besparing groot. Ik hoop nu met de luchtontvochtiging zodanig te besparen dat we in ieder geval niet meer met de ketel hoeven bij te springen.”

Samenvatting

Gerberatelers Dirk-Jan en Laurens Oudijk uit Moerkapelle hebben veel baat bij een begin dit jaar geïnstalleerd luchtontvochtigingssysteem in de kas. Hoewel ze niet kunnen stellen dat het daadwerkelijke invloed heeft op de teelt en de plant zelf, lijkt het wel de kans op Botrytis te verminderen en ze besparen sowieso een hoop energie. Komend jaar komen op nog eens 3,5 ha ontvochtigingskasten te hangen.

Tekst en beeld: Marjolein van Woerkom.

Geef commentaar

Uw e-mail adres wordt niet gepubliceerd