Voor telers die vooruit kijken

‘Krachtig systeem om luchtvochtigheid te beheersen, maar er zit nog meer in’

Eerste ervaringen met Het Nieuwe Telen bij Arcadia Chrysanten
719 0
‘Krachtig systeem om luchtvochtigheid te beheersen, maar er zit nog meer in’

Vijfentwintig tot dertig procent besparing op energie in de chrysanten door het nieuwe telen. Is dat een realistische doelstelling? André van Paassen van Arcadia Chrysanten is er stellig over. Hij verwacht dat er nog wel meer in zit door het systeem verder te optimaliseren. “We moeten daarbij naar het gewas blijven kijken, omdat kwaliteit voorop staat. Het Nieuwe Telen is vooral het nieuwe denken en doen.”

Sinds de bouw van de nieuwe kas in de zomer van 2015 heeft Arcadia Chrysanten alweer twee teeltrondes op de teller staan. De kwaliteit van de geplozen Anastasia is naar tevredenheid. Dat kan liggen aan nieuwe grond, diffuus dek, nieuwe belichtingsarmaturen en lampen, maar ook aan het klimaat door toepassing van Het Nieuwe Telen. Bedrijfsleider André van Paassen en Maurice Hartman van Technokas bespreken de eerste resultaten die in de lijn der verwachtingen liggen. “Onze eerste bevindingen zijn positief”, vertelt Van Paassen.

Luchtslurven

De (Venlo)kas in De Lier is 41.000 m2 groot, heeft een poothoogte van 5.60 meter en een kapbreedte van 9.60 meter. De kas is uitgerust met twee schermen; een verduisteringsscherm en een energiescherm. In iedere derde kap, die aan weerszijde van het middenpad 110 meter diep is, hangt één luchtslurf met een doorsnee van 80 cm met horizontale uitblaasopeningen. Eén luchtslurf beslaat een oppervlakte 3.000 m2. Er zijn in totaal veertien luchtbehandelingsunits (LBU’s) geïnstalleerd, met een capaciteit van 15.500 m3 per uur per unit. “Dit is een aanpassing op eerdere systemen”, legt Hartman uit.
De geïsoleerde LBU’s, met een verwarmingsblok van 60 kW, hangen aan de buitenkant van de kas, zodat plantmachine en spuitrobot binnen geen last hebben van obstakels. Door hun compacte bouw ondervindt de aangepaste dekwasser ook geen hinder. Met deze units is het mogelijk om zowel droge buitenlucht naar binnen te blazen, eventueel te verwarmen en deze te mengen met de kaslucht. De uitblaasopeningen in de slurf zijn zo geplaatst dat ze precies tussen lampen en sproeiers doorblazen en het sproeibeeld van de beregeningsinstallatie niet beïnvloeden.

Luchtvochtigheid beheersen

“Voordat we deze kas hebben uitgedacht en gebouwd hebben we uitgebreid proefgedraaid op onze locatie in Kwintsheul”, vertelt Van Paassen. Hij doelt daarmee op de proef van 2.000 m2 die in 2012 startte, mede gefinancierd door Kas als Energiebron en het DIT fonds van Rabobank. Daar hebben de chrysantentelers en hun collega’s de eerste ervaring opgedaan met luchtslurven, ondersteund door Wageningen UR Glastuinbouw en Delphy. In 2,5 jaar zijn in totaal tien teeltrondes uitgevoerd. Het resultaat was soms minder en soms beter dan chrysanten uit de kas ernaast.
Hartman, die ook bij de proef betrokken was: “We hebben ruimschoots de tijd genomen om het systeem te verbeteren.” De besparing op energie was er in eerste instantie minimaal. De aanleg van een tweede (energie)doek onder het verduisteringsdoek in het tweede jaar bleek een sprong voorwaarts in energiebesparing. Het ontvochtigen van deze afdeling lukte naar verwachting goed. Daar was het tenslotte allemaal om te doen.
De kracht van dit systeem ligt, volgens de bedrijfsleider, in het beheersen van de luchtvochtigheid in de kas. Ondanks de proef heeft het best nog wel de nodige aandacht gekost om bij de nieuwbouw alles goed draaiende te krijgen. “Na nieuwbouw zijn er altijd weer dingen die anders gaan dan we vooraf hadden gedacht, waardoor de bloemen enkele weken niet de kwaliteit haalden die we voor ogen hadden. Dat is vaak een samenloop van omstandigheden”, meent hij.

Hogere luchtvochtigheid toestaan

In een conventionele kas is de teler gewend om vocht af te voeren via een kleine kier in het scherm. Er wordt dan vaak gewerkt met een vaste minimumbuis om zodoende vocht af te voeren. Dat is een methode waar best wat energie verloren gaat en temperatuurverschillen kunnen ontstaan.
In de nieuwe kas kan hij met de combinatie van energiedoek en verduisteringsdoek anders sturen. Door in koele nachten twee doeken gesloten te houden, kan hij het vochtgehalte beter sturen met de LBU’s. Doordat de doeken dicht blijven liggen, zonder kier, blijft de noktemperatuur kouder. Zo wordt er al meer vocht afgevoerd via het koude kasdek. In de nacht met beide doeken dicht is gebleken dat de planttemperatuur door minder uitstraling op een iets hoger niveau blijft dan met één gesloten scherm, waardoor de ruimtetemperatuur 0,5 tot 1 graad naar beneden kan.
Tijdens de teeltduur van tien weken zijn vooral in de eerste 7 à 8 weken nog voordelen te halen in productie, door overdag ook op bepaalde momenten met het energiedoek te werken. Uit rookproeven is gebleken dat er meer luchtbeweging in de kas is. “De luchtbeweging is zelfs zo goed dat er geen horizontale of verticale ventilatoren in deze kas nodig zijn”, legt Hartman uit. “Ik durf nu een hogere luchtvochtigheid te tolereren”, vult Van Paassen aan.

Energiebesparing

De eerste resultaten met energiebesparing zijn goed. In week 1 tot en met 9 is ruim 25 tot 30% op energie bespaard ten opzichte van een andere locatie. Dit is voornamelijk toe te schrijven aan de combinatie van luchtslurven en schermdoeken. Bij de bouw is al rekening gehouden met deze besparing die een warmteoverschot oplevert. Daarom is gekozen voor een kleinere WKK, waardoor het bedrijf de helft van de benodigde stroom zelf maakt en de helft aankoopt.
Bij deze lagere capaciteit zou een tekort aan CO2 uit rookgassen kunnen ontstaan, maar deze wordt aangevuld door CO2 af te nemen van OCAP. Van Paassen: “Deze aanvulling, vooral in de zomer, is van essentieel belang.”
Terugkijkend op de keuze voor Het Nieuwe Telen is de teler positief. De energiebesparing is hard nodig om de investering goed te maken, maar er liggen nog kansen voor verdere optimalisatie van teelt en klimaat. “Bovendien moesten we wel een stap doen. We gaan met de tuinbouw met z’n allen steeds duurzamer telen. Dat kan alleen door meer verantwoord om te gaan met energie.”

Samenvatting

Arcadia Chrysanten heeft in navolging van eerdere proeven een kas gebouwd met buitenluchtaanzuiging via luchtbehandelingsunits en luchtslurven. De eerste teelten in de nieuwe kas zijn redelijk goed verlopen. Nu al is 25 tot 30% op energie bespaard. Tegelijkertijd is de kwaliteit van het eindproduct van essentieel belang voor de verdere ontwikkeling in klimaat met luchtbehandelingsunits.

Tekst en foto's: Pieternel van Velden.

Geef commentaar

Uw e-mail adres wordt niet gepubliceerd