Voor telers die vooruit kijken

‘Moment van opstart en er bovenop blijven zitten is ontzettend belangrijk’

Tomatenteler Van Antwerpen over waterstofperoxide
136 0
‘Moment van opstart en er bovenop blijven zitten is ontzettend belangrijk’

Met een gestabiliseerde waterstofperoxide heeft trostomatenteler Piet van Antwerpen uit ‘s-Gravenzande crazy roots in zijn teelt weten te beheersen. Van 80% aangetast gewas ging hij in een jaar terug naar nog maar drie aangetaste matten. Ondanks het succes blijft hij realistisch. “Om deze resultaten te behalen, moet je er wel bovenop blijven zitten.”

Het was hem al snel duidelijk, zijn tomatenplanten hadden te veel blad. De trostomaten zelf waren te fijn van formaat. Bij het opensnijden van de mat zag hij veel te veel wortels: crazy roots. Naar schatting 80% van zijn gewas bleek aangetast door de Agrobacterium rhizogenes. “Dan gaat de lol van het telen er wel vanaf”, zegt Piet van Antwerpen nu twee jaar later.

Hij en zijn broer Frans zijn samen eigenaar van het teeltbedrijf Gebr. F. & P. van Antwerpen in ’s-Gravenzande. Op de hoofdlocatie telen ze op 1,4 ha trostomaten onder glas. Vijfhonderd meter verderop hebben ze 1,2 ha bramen onder glas.

Sneller en efficiënter

Om het crazy roots probleem tegen te gaan, probeerden de telers eerst een seizoen met standaard waterstofperoxide te werken. Ze legden na zestien jaar nieuwe druppelslangen aan en reinigden het watersysteem met chloor en salpeterzuur. Bij een volgende teeltwisseling in 2017 kozen ze voor kokosmatten in plaats van steenwol, maar ook dat had niet het gewenste resultaat.

Piet van Antwerpen belde vervolgens met Roam Technology. Een collega-teler had goede ervaringen met Huwa-San TR-50, een biocide bestaande uit gestabiliseerde waterstofperoxide. Deze peroxide valt gericht uit elkaar in zuurstof en water, terwijl een standaard peroxide spontaan uiteenvalt. Het unieke stabilisatieproces maakt de werking van het product niet alleen sneller, maar ook efficiënter, waardoor de teler met een lagere dosering een beter effect kan bereiken. Het middel is toegelaten voor het reinigen van leidingsystemen, maar het neveneffect is dat telers in hun teelt tevens minder last hebben van bacteriën en schimmels zoals Fusarium, Phytophthora en dus ook Agrobacterium rhizogenes.

Nulmeting

De producent, in persoon van Jef van Gorp, kwam samen met Jan Willem Keijzer van toeleverancier Royal Brinkman in november vorig jaar bij Van Antwerpen op het bedrijf. “We hebben eerst een nulmeting gedaan om later de juiste conclusies te kunnen trekken”, legt Keijzer uit.

Om de oorsprong en de omvang van het bacterieprobleem te bepalen, namen ze naast de standaard wateranalyses ook specifieke Agrobacterium monsters van het uitgangswater, het gietwater en het bassin. De algemene waterkwaliteit bleek niet heel slecht. De UV-ontsmetter deed zijn werk, maar de bacterie werd teruggevonden in het water van alle meetlocaties. “Ik stel vast dat de boosdoener in het merendeel van de waterbassins in het Westland huist”, zegt Van Gorp. Van Antwerpen gebruikt dan wel een drijfzeil in het bassin, maar dat houdt deze grondbacterie niet tegen.

Lakmoesstaafjes

De infectiegraad van de Agrobacterium rhizogenes was dusdanig hoog, dat ingrijpen noodzakelijk was. “We hebben een gericht plan van aanpak gemaakt en een grootschalig reinigingsprotocol opgezet met de gestabiliseerde waterstofperoxide”, gaat Keijzer verder. Van Antwerpen reinigde zijn vuilwater- en schoonwatersilo’s, drainsysteem en zijn hele watergeefsysteem tot aan de druppelaars aan toe. “Ik vond het verbazend om te zien hoe lang het duurt, voordat de peroxide uiteindelijk bij de verste druppelaar was. Ik stond hier bij het watergeefsysteem om het product toe te voegen. Mijn broer stond 200 meter verderop in de kas bij de verst weg gelegen druppelaar. Pas na een half uur was het complete systeem gevuld met de oplossing en konden we de peroxide terug meten. Als ik eerder was opgehouden met toevoegen, had het product die laatste druppelaar nooit bereikt en krijg je de infectie dus niet uit je systeem.”

Van Antwerpen kon dat meten met de meegeleverde teststrips. Deze lakmoesstaafjes kunnen onder de druppelaar in de waterstroom worden gehouden en verkleuren sterker naarmate er meer waterstofperoxide in het water zit. “Dat jezelf kan meten wat je aan het doen bent, vind ik een grote plus. Het zorgt voor betrokkenheid. Je ziet waarvoor je het doet en dat het werkt. Dat houd je gemotiveerd.” Daarnaast kan de toeleverancier met een digitale meter nauwkeurig de actieve stof in het watersysteem controleren.

Goede samenwerking

Het vraagt een behoorlijke inspanning van zowel teler, producent, als toeleverancier. “We hadden echt wekelijks contact over de dosering, over het spoelen, et cetera”, zegt Keijzer. “De verblijftijd van water in leidingen is in het begin van de teelt langer dan aan het einde. Daarom moesten we af en toe de dosering en frequentie van spoelen aanpassen. Alles staat of valt met een goede samenwerking.”

De rol van de teler is daarbij van groot belang, onderschrijft hij. “Het voordeel was dat Piet echt tot op de letter deed wat wij hem voorschreven. Hij volgde het protocol tot in de puntjes. Pas dan kan je het probleem tackelen. Het is niet alleen het product verkopen aan de teler, maar advies en analyse horen ook bij het concept. Het totaalplaatje van producent, toeleverancier, teler, maakt het tot een succes.”

Na de eerste schoonmaakbeurt is de teler het product vanaf de eerste gietbeurt mee gaan pulsen met het water. “Op die manier zorg je ervoor dat de bacterie geen kans krijgt. Ik weet dat sommige telers tussen de gietbeurten stoppen met meedruppelen om kosten te besparen, maar ik wil het risico niet lopen. Het is echt geen pretje om crazy roots in je teelt te hebben.”

Juiste opstartmoment

Van Antwerpen begon al in de oude teelt met meepulsen. “Dat is eigenlijk het beste”, stelt Keijzer. “Het moment van opstart is ontzettend belangrijk. Als je pas in de loop van de nieuwe teelt hiermee begint, ben je te laat. Dan kan je de infectie alleen nog maar onderdrukken. Door er in de oude teelt al mee te beginnen, pak je het probleem grondig aan en dat werkt door in de nieuwe teelt.”

“In het begin dachten we zelfs dat het niet werkte”, herinnert de teler zich. “De dosering was hoog en we spoelden flink, maar na twee dagen zag het gietwater er nog even helder uit als ervoor. Pas na een week zagen we het water verkleuren en uiteindelijk werd het zelfs bruin. Zoveel vuil zat er dus in de leidingen.”

“Dat de zogeheten biofilm pas na een week werd verwijderd, is logisch”, voegt Keijzer eraan toe. “Jarenlang heeft het zich in de leidingen genesteld, dus het zit muurvast. Het duurt even voordat de geleidelijke afbraak begint.”

Goede samenwerking

Bij het voldruppelen van de steenwolmatten voor de nieuwe teelt werd meteen gestabiliseerde waterstofperoxide meegedruppeld. Nu loopt het dagelijks mee met het watergeefsysteem. “We hebben wel de concentratie geleidelijk aan kunnen verlagen”, zegt Van Gorp. “Als je ziet dat je op de goede weg zit, is het mogelijk te zakken in dosering.”

Dit werd bepaald aan de hand van een analyse, die in april dit jaar plaatsvond. Hieruit bleek dat de infectiedruk in de drainsilo en in het druppelwater was verdwenen. Alleen in het waterbassin zit de bacterie nog. Diezelfde maand vond de teler drie matten met crazy roots. Hij schrok in eerste instantie, maar de infectiedruk breidde niet verder uit. Zoals gezegd, het juiste opstartmoment en een goede samenwerking is van groot belang. Van Antwerpen: “We hadden echt goed last van crazy roots, dus dan ben je als teler ook heel erg gemotiveerd om het advies op te volgen.”

Samenvatting

Trostomatenteler Piet van Antwerpen uit ’s-Gravenzande heeft met een gestabiliseerde waterstofperoxide in zijn watergeefsysteem de bacterie Agrobacterium rhizogenes, de veroorzaker van overmatige wortelgroei, enorm weten terug te dringen. Binnen een jaar ging hij van 80% aangetast gewas naar nog maar drie aangetaste matten. Het juiste opstartmoment en een goede samenwerking met producent en toeleverancier zijn daarbij onontbeerlijk.

Tekst en foto's: Marjolein van Woerkom.

Geef commentaar

Uw e-mail adres wordt niet gepubliceerd