Voor telers die vooruit kijken

Home Posts Tagged "zuurstofsensor"

zuurstofsensor

,
335 0

Volgens Arie Draaijer van Sendot Research BV uit Bunnik valt er met hun sensortechnologie nog heel wat winst te behalen in het wortelmilieu. "Wij denken dat een productiestijging van 3 tot 5% in bedekte teelten mogelijk is. Maar minstens even belangrijk, zal ook de gevoeligheid voor ziekten afnemen. Het wortelmilieu was tot nu toe in de tuinbouw een beetje blinde vlek."

Arie Draaijer is de CTO en business manager van Sendot Research BV, dat op 16 januari 2015 is opgericht. Zijn jullie nog een start-up? "We voelen ons nog wel zo. Het eerste jaar is vooral gewerkt aan de ontwikkeling van ons platform, en dat is nog lang niet klaar. Wel zijn we zo langzamerhand onze producten in de markt aan het zetten. Dan heb ik het vooral over onze zuurstofsensor. Die is het verst in de ontwikkeling en die zijn we nu bij verschillende bedrijven in de praktijk aan het testen. Eigenlijk zijn we een scale-up, want we hebben net twee nieuwe mensen aangenomen: een voor de verdere ontwikkeling van onze software en een voor de hardware-kant."

Sensorspecialist

Arie Draaijer is een van de oprichters van Sendot. Investeerder is de Delft Research Groep, algemeen directeur is Bert van Tol van Groen Agro Control. "Die heeft mij leren kennen toen ik nog bij een ander bedrijf werkte. Toen dat failliet ging zei hij: die technologie, daar geloof ik wel in. Wij zagen en zien dat er in de tuinbouw meer sensoren en minder analyseapparatuur gebruikt zullen worden voor het on site meten van chemische parameters. Daar wilde ik bij zijn."
Wij zijn een analyseclub, vervolgt Arie. "Ik ben eigenlijk een sensorspecialist, maar ben hier CTO en heb zo'n beetje de dagelijkse leiding. Bert van Tol is de echte directeur. Alles wat we op het gebied van strategie en markt beslissen doen we samen. Daarnaast hebben we ook nog wat adviseurs rondlopen, die ons helpen om van het bedrijf een succes te maken. Hiervoor was ik ontwikkelaar bij TNO."

Businessmodel

Sensortechnologie is sterk in opkomst, bevestigt Arie. "De elektronica wordt steeds kleiner en slimmer en de behoefte aan allerlei directe meettechnieken wordt groter en groter, of dat nou op het lichaam is, in de medische sfeer, in auto's of bij planten... Je kunt het zo gek niet bedenken of sensortechnologie krijgt steeds meer voet aan de grond."
Hij vervolgt: "Ons businessmodel bestaat uit twee delen: wij ontwikkelen onze eigen sensoren en verkopen die ook, maar wij doen ook ontwikkeling voor derde partijen. Wij werken op dit moment voor twee bedrijven, het gaat ons voornamelijk om de sensorplatforms. Wij werken niet alleen voor de agrosector, maar ook voor de industrie, voor de milieumarkt zeg maar. Voor een bedrijf in Brabant houden wij ons bezig met biomonitoring, waar ze met levende materie - bacteriën in dit geval - een early warning-systeem maken voor de watermarkt. Als de bacteriën dood gaan dan weten ze dat er iets mis is met de waterkwaliteit, vergelijkbaar met het kanariepietje van vroeger in een steenkolenmijn. Voor dat bedrijf hebben wij de detectietechnologie ontwikkeld om e. coli-bacteriën op een laag niveau te detecteren in drinkwater, proceswater et cetera. Dit was eerst een patent van een Oostenrijks bedrijf, dat failliet is gegaan. Dat was niet zo verwonderlijk, want het apparaat dat zij hadden ontwikkeld was te duur en te groot en ze hadden teveel mensen. Wij hebben dat apparaat veel kleiner en een factor 4 goedkoper gemaakt, met dezelfde performance", zegt Arie trots.

Wortelmilieu

Wij kennen de tuinbouw heel goed, vervolgt Arie. "Vanuit TNO, maar ook via Groen Agro Control. Ik heb zelf ook een tijdje - tussen 2007 en 2012 - gewerkt bij Fytagoras, een spin-off van TNO, aan de ontwikkeling van sensortechnologie. Toen zagen wij al dat het wortelmilieu in de hightech tuinbouw een onderontwikkeld gebied is. Wij verwachtten toen al dat er in het wortelmilieu significante verbeteringen mogelijk waren, niet alleen qua productie, maar ook qua ziektegevoeligheid."
Wij maken zuurstofmetingen in het wortelmilieu mogelijk, zegt Arie. "Toen ik 15 jaar geleden begon met sensoren waren er nog geen bedrijven bezig met zuurstofsensoren die zijn gebaseerd op het optochemische principe. Dat zijn sensoren met een speciale coating die “van kleur veranderen” als gevolg van je meting. Wij hebben nu een zuurstofsensor die met ditzelfde principe ook temperatuur meet. Die temperatuur moet je meten voor een nauwkeurige zuurstofmeting. De meeste sensoren die volgens dit principe werken hebben een temperatuurcompensatie met een 'ouderwetse' elektronische sensor. Wij hebben die twee functies dus gecombineerd in een coating, daar zit onze knowhow in."

Watergeefstrategie

Maar voor wie is zo'n zuurstofsensor nou interessant? Arie: "Wij weten dat er in het wortelmilieu nog veel winst valt te halen. Wortels vragen veel zuurstof, maar ook de bacteriën en het hele bodemleven er omheen. Op het moment dat je zuurstofloos bent, krijgen anaerobe bacteriën een kans te gaan groeien. Die veroorzaken wortelziektes, dat is wetenschappelijk breed onderzocht en bekend. Maar een zuurstoftekort in het wortelmilieu constateren en er iets aan doen zijn wel twee verschillende dingen. Maar zolang je het niet kan constateren kan je er ook niets aan doen, meten is weten."
Op het gebied van watergeefstrategie kun je al belangrijke stappen maken, vervolgt Arie. "Bijvoorbeeld door het aanpassen van watergeefbeurten. Ook het moment van watergeven heeft invloed: stel dat de zon schijnt, het is buiten 35 graden en de plant is volwassen en groeit. Dan dendert de hoeveelheid zuurstof bij de wortels overdag gewoon naar nul. Er zijn ongetwijfeld tuinders die het wortelmilieu op dit moment redelijk goed voor elkaar hebben, maar niet onder alle omstandigheden. Er zijn ook tuinders die het waarschijnlijk niet goed voor elkaar hebben, maar dat zelf niet weten. Puur omdat ze dat zuurstofdeel niet meten of niet goed kunnen meten."

Teeltmaatregelen

Als ik een specifiek gewas teel, geven jullie daar dan ook teeltadvies bij? "Wij zijn geen teeltadviseur, maar een sensorbedrijf. Wij hebben wel wat algemene richtlijnen. Er zijn ook adviseurs bij Groen Agro die daarbij kunnen helpen. We zijn ook mensen om ons heen aan het verzamelen die ervan overtuigd zijn dat dit invloed heeft en tot verbeteringen willen komen bij de individuele tuinder. Een aantal van die dingen moeten gewoon nog uitgezocht worden. Wij willen aan de ene kant tuinders bewust maken van het feit dat er mogelijkheden zitten, dat hij kan signaleren: hier gaat wat mis, ik roep een adviseur erbij, we gaan er samen naar kijken en langzaam proberen bij te sturen. Bijvoorbeeld: moeten we grotere of kleinere beurten geven, dichter op elkaar of juist niet, moeten we naar een hogere EC et cetera", aldus Arie.
Welke algemene richtlijnen hanteren jullie? "Als je een mat bekijkt en je hebt daar 5 cm water in staan en dat water gaat niet weg... In zo'n steenwolmat is alle zuurstoftransport zoals dat heet 'diffusiebeperkt', er is geen stroming. Op het moment dat de diffusie beperkt wordt in dat water gaat het zuurstoftransport tergend langzaam. Je moet dan het water verdringen, want dan breng je nieuwe zuurstof in. Maar in water zit maar heel weinig zuurstof. Algemeen gesteld kun je met de watergeefbeurten maar 20% van de zuurstofbehoefte van een volwassen plant dekken. Dus als je voldoende water geeft met voldoende EC en nutriënten, dan nog geef je maar 20% van de zuurstofbehoefte van het wortelsysteem. Extra zuurstof toevoegen aan het gietwater zou een strategie kunnen zijn, maar als je 100% O2 in het water gaat bijmengen is dat een extra kostenpost." Is dat financieel interessant? "Dat moet je dus uitrekenen. Wij vinden dat moeilijk in te schatten, maar er zijn getallen van 3 tot 5% productiewinst in de tomaat. Dat is de worst die wij tuinders voorhouden. Ook zouden steenwolleveranciers een andere mat kunnen ontwikkelen die voorkomt dat er een zuurstoftekort ontstaat."

Real-time sturen

Hoe staat het met de belangstelling tot nu toe? "Wij hebben al zuurstofsensors verkocht aan plantenkwekerij Gitzels en aan veredelaar Anthura. We hebben het Max Planck Instituut in Duitsland als klant, en ook contacten met Engelse bedrijven, maar dat zijn vaak Nederlandse telers die daar achter zitten."
Hoeveel sensoren heb je eigenlijk nodig? "Wij beginnen altijd met een sensor, en zeggen: prik die op een representatieve plaats en ga daar eens meten. Maar als je het goed wil doen adviseren wij 2 tot 3 sensoren per hectare. Voor een standaard zuurstofsensor betaal je al gauw 3.000 tot 3.500 euro. Voor een gemiddelde tuin van 5 hectare kostte dat vroeger al gauw 50.000 euro. Wij hebben die een factor 2 goedkoper gemaakt."
Hij vervolgt: "Je begint natuurlijk met meten en kijken, maar uiteindelijk wil je ook de sturing er op gaan baseren. Dan moeten de sensoren op de klimaatcomputer worden aangesloten, dat is sinds kort mogelijk. Dan kun je real-time gaan meten en sturen."
Wat zijn de resultaten van tuinders die er mee werken? "Wat wij al verwachtten, namelijk: dat het zuurstofgehalte in het wortelmilieu regelmatig te laag is, al varieert dat per substraat. Als er veel microbieel leven is en het substraat lang nat blijft, bijvoorbeeld bij plantenkwekers, kun je al heel gauw last hebben van een zuurstoftekort."

Marketingstrategie

Wat is jullie marketingstrategie? "Wij zien de Nederlandse markt niet als een proeftuin, maar als een launching markt. Alles wat Nederland doet daar wordt goed naar gekeken door het buitenland. Als een Nederlandse teler zegt: dit gaan we doen en in onze teeltstrategie inbedden, dan volgt een aantal landen daarna vanzelf. Dat is onze insteek. De agrarische markt ontwikkelen wij als eerste, maar wij kijken ook naar de laboratoriummarkt, de biochemiemarkt, de food-industrie... Daar zijn zuurstof- en pH-metingen heel belangrijk. Er is eigenlijk nog geen sensor waarmee je in een voedselstroom pH kan meten. Een bedrijf als Masterfoods die dagelijks grote hoeveelheden sauzen en dergelijke produceert, die willen eigenlijk in line - tijdens de productie dus - de pH kunnen meten. Dat kan nu niet, want in een conventionele pH-meter zit een glaselektrode. En glas en voedsel is een no-go. Dus wat doen ze nu: de proces operators klimmen een trap op, nemen een monster, laten dat afkoelen en bepalen handmatig de pH-waarde en sturen daarna het proces bij. Veel te ingewikkeld. Eigenlijk is onze pH-sensor - die nog in ontwikkeling is - daar zeer voor geschikt. Die kan de pH goedkoop, snel en zonder glas continu en betrouwbaar meten."
Is Vertical Farming voor jullie een interessante markt? "Ik denk het wel. Ik denk dat VF en de digitale kas ontzettend goed bij elkaar passen en ik denk dat wij daar ook een rol in kunnen gaan spelen. We hebben daar nog geen contacten in. Wij denken wel al internationaal en zijn op zoek naar netwerken in sales die ons met de verkoop willen helpen."

Toekomstplannen

Wat zijn jullie toekomstplannen? "We willen een groot sensorbedrijf worden. De behoefte aan sensortechnologie is groot. Wij willen nieuwe producten blijven ontwikkelen, kleinere en goedkopere zuurstofsensoren, idem voor chlorofyl fluorescentie. De eerstvolgende sensor die wij gaan maken wordt waarschijnlijk een sensor voor het meten van CO2 in water, een hele belangrijke parameter. Maar ook in de kas zijn CO2 en de CO2-verdeling belangrijk. Ik heb zelf low cost CO2-sensoren voor de ventilatiemarkt ontwikkeld. Die hoeven niet zo duur te zijn als nu vaak in de tuinbouw het geval is. Er zijn heel veel sensoren die nu voor de CO2-sturing van gebouwen zijn ontwikkeld. Zo'n ding kost maar 35 euro. De tuinbouw is met dat zwavel en heel veel vocht in de lucht misschien een beetje ingewikkelder, maar ik denk dat er door heel veel spelers nog op safe wordt gespeeld. Daar worden gewoon de dure sensoren die al lang geleden zijn ontwikkeld, nog steeds gebruikt. Daarna gaan we ons richten op het ontwikkelen van sensors voor het meten van macronutriënten."
Waar staan jullie over vijf jaar? "Wij verwachten dat wij dan in een ander pand zitten met fors meer medewerkers, niet meer op een industrieterrein in Bunnik - op zich niks mis mee want ik woon nu op fietsafstand van mijn werk - en een redelijke productie van sensoren draaien en meer markten bestrijken..", aldus Arie Draaijer.

Tekst en foto's: Mario Bentvelsen.