Voor telers die vooruit kijken

WUR test zuiveringstechnieken met Standaard Water

518 0
WUR test zuiveringstechnieken met Standaard Water

WUR-onderzoeker Barbara Eveleens is bezig met het maken van Standaard Water. Dit water bevat een vaste hoeveelheid nutriënten, huminezuren en een cocktail van 10 gewasbeschermingsmiddelen (11 werkzame stoffen) en geldt als representatief lozingswater van Nederlandse glastuinders.

Standaard Water wordt gebruikt om zuiveringstechnieken te testen. Dit jaar wordt duidelijkheid verwacht over de eisen die de overheid gaat stellen aan de verplichte waterzuivering. Met de deadline van 2018 in zicht, moeten glastuinders in korte tijd belangrijke keuzes maken.

Als het om de combinatie van water en glastuinbouw gaat, zijn Ellen Beerling en haar collega’s Jim van Ruijven en Erik van Os, dé specialisten binnen Wageningen UR. Het onderzoeksteam in Bleiswijk voorziet zowel de glastuinbouwsector als beleidmakers van informatie op het gebied van emissies en zuiveringstechnieken. Informatie die van groot belang is om de komende tijd de juiste keuzes te kunnen maken. Vanaf 2018 moeten tuinders al het water dat zij vanuit de kas lozen op het riool of het oppervlaktewater eerst zuiveren, met technieken die ten minste 95 procent van de gewasbeschermingsmiddelen eruit halen. We vragen Ellen Beerling, senior onderzoeker Water en Emissie van Wageningen UR, naar de laatste stand van zaken.

Hoe staat de glastuinbouwsector er op dit moment voor? Hoeveel tuinders voldoen al aan de normen die vanaf 2018 gaan gelden?
"Dat zijn er maar heel weinig. Hooguit een handjevol bedrijven, dat bij projecten betrokken is, kan op dit moment al aan de 95 procent emissiereductie voldoen. Dat dit er niet meer zijn, kun je tuinders niet aanrekenen. Er is nog altijd veel onduidelijkheid over de precieze eisen aan de technische installaties en de handhaving daarop. Er is bijvoorbeeld nog geen enkele techniek gecertificeerd. Nu pas worden er knopen doorgehakt, want de tijd begint te dringen. Ik denk dat aan het eind van de zomer de eerste technieken op de positieve lijst zullen staan."

Jullie hebben meerdere technieken onderzocht. Hoe rijp of groen zijn die?
"Er zijn verschillende technieken beschikbaar en een aantal daarvan hebben we al uitgebreid onderzocht of we zijn daar mee bezig. De komende maanden doen we bijvoorbeeld verder onderzoek naar het gebruik van actief kool, samen met wateronderzoeksinstituut KWR. De techniek werkt op zich goed, maar onduidelijk is nog hoe snel de filters moeten worden vervangen en of de levensduur te verlengen is, zodat het gebruik goedkoper wordt. Verschillende bedrijven zetten in op oxidatietechniek, waarbij gebruik wordt gemaakt van ozon of UV. In ons onderzoek zien we dat met behulp van ozon de reductie-eis van 95 procent wordt gehaald. Bij UV in combinatie met peroxide moet je het water zo’n 6 tot 8 keer langs UV leiden om tot hetzelfde resultaat te komen. Dat is niet per se slechter. Het hangt van de bedrijfssituatie af of dat werkbaar is. Hetzelfde geldt voor de keuze tussen een inline-behandeling of per batch. Dat zijn technische en economische keuzes, die ieder bedrijf voor zich zal moeten maken."

Welke misverstanden komt u vaak tegen, als het gaat om de emissie-eisen?
"De 95 procent emissiereductie geldt niet op bedrijfsniveau. Daar is nog wel eens verwarring over. De verplichting die een tuinder heeft, is dat hij reststromen waar gewasbeschermingsmiddelen in zitten, zuivert met behulp van een goedgekeurde techniek. Een goedgekeurde techniek is officieel getest met Standaard Water en moet dat voor 95 procent zuiveren. Het gaat om water met een vaste hoeveelheid nutriënten, huminezuren en een cocktail van 10 gewasbeschermingsmiddelen (11 werkzame stoffen). Deze gewasbeschermingsmiddelen vormen samen een goede afspiegeling van het totale middelenpakket. Ook de uitstelmogelijkheid voor telersgroepen wordt nog wel eens verkeerd, of creatief, geïnterpreteerd. Het is niet zo dat collectieven pas in 2021 aan de eisen te hoeven voldoen, in plaats van 2018. Er is uitstel mogelijk tot maximaal 2021, voor telersgroepen die aantoonbaar meer tijd nodig hebben voor het realiseren van een collectieve installatie."

Hoeveel tuinders zullen volgens u kiezen voor een zuiveringssysteem op het eigen bedrijf?
"Dat is nu nog niet te zeggen. We zien dat bedrijven eerst kritisch naar hun eigen waterstromen gaan kijken, en dan vaak tot de conclusie komen dat ze meer kunnen recirculeren. Incidentele lozingen kunnen dan door een loonwerker met een mobiele zuiveringsinstallatie verwerkt worden. Daarnaast kan meedoen in een collectief aantrekkelijk zijn. Of alle bedrijven die zich hiervoor hebben aangemeld dit daadwerkelijk zo gaan regelen, moet nog blijken."

Wat gaat de zuivering een tuinder gemiddeld per kuub afvalwater kosten?
"De zuiveringskosten verschillen per techniek en hangen verder af van de bedrijfsgrootte en de hoeveelheid die wordt geloosd. Maar het LEI heeft de kosten voor individuele installaties vorig jaar doorgerekend. Zij komen voor bedrijven tot 1,5 ha op een gemiddelde investering van 32.500 euro, plus variabele kosten van 200 tot 800 euro per jaar. Voor bedrijven van 1,5-5 ha is dat eenmalig 46.750 euro en 1.400 tot 1.500 euro per jaar, en voor bedrijven groter dan 5 ha 58.500 euro en 1.400 tot 3.400 euro per jaar. Hoe de kosten per kuub bij mobiele zuivering en collectieve zuivering gaan uitpakken, is nog niet duidelijk."

Waar moet een tuinder volgens u beginnen, als hij de opties voor zichzelf op een rij wil zetten?
"Het is belangrijk om eerst nog eens kritisch naar je waterstromen te kijken. Wie de hoeveelheid afvalwater kan verminderen, heeft de eerste winst te pakken. Uit inventarisaties weten we dat er grote verschillen zijn tussen bedrijven in de hoeveelheden die zij lozen en dat met wat aandacht soms wel een vermindering van 80 procent haalbaar is. Om beter inzicht te krijgen in de eigen watersituatie, kunnen tuinders gebruikmaken van de rekenhulpen en een checklist van de KasWaterWeter, die beschikbaar zijn op de website glastuinbouw waterproof. Als aanvulling hierop komt dit jaar de webtool Waterstromen beschikbaar, waarmee een teler voor zijn eigen bedrijf en teelt kan berekenen hoeveel hij moet lozen onder verschillende weersomstandigheden en bij bepaalde bedrijfskeuzes, zoals bijvoorbeeld hergebruik van filterspoelwater, een hogere natriumgrens of een grotere silo. Je kunt de tool dus gebruiken om verschillende scenario’s door te rekenen. Op dit moment wordt de tool al gebruikt om voor collectieven te berekenen wat de te verwachten toekomstige zuiveringsvraag, en de bandbreedte daarvan, is."

Wie niks hoeft te lozen, hoeft ook niet te zuiveren. Wat zijn de kansen voor emissieloos telen?
"Ik denk dat het voor veel meer telers haalbaar is dan over het algemeen wordt gedacht. We zien goede resultaten in proeven met vruchtgroenten, op zowel steenwol als kokos. Er zitten uiteraard wel voorwaarden aan. Je moet bijvoorbeeld starten met natriumarm gietwater, en daarnaast natriumarme meststoffen en ontsmettingsmiddelen gebruiken, om ophopen van natrium te voorkomen. Verder moet je vraag en aanbod van nutriënten nog nauwkeuriger op elkaar stemmen en het verspreiden van ziekten voorkomen door te ontsmetten. Wij presenteren emissieloos telen bewust als alternatieve strategie en krijgen daarvoor bijval van steeds meer telers. Het geld dat je in zuivering stopt, kun je namelijk ook gebruiken om je bedrijf te optimaliseren. En mocht lozen toch een keer nodig zijn, dan kun je altijd nog gebruik maken van een mobiele zuiveringsinstallatie."

Welke ontwikkelingen zijn er op het gebied van mobiele zuivering?
"Wij zijn een project gestart met twee combinaties van techniekleverancier en loonwerker. Enerzijds rekenen we aan de economische kant ervan; wat is een haalbaar businessmodel? Anderzijds houden we ons bezig met de technische eisen: welke opslagfaciliteiten hebben tuinders nodig en hoe zorg je ervoor dat de infrastructuur op elkaar aansluit? Verder moet het handhaafbaar zijn voor de wetgever."

Wat zijn de perspectieven voor biofilters, waarin micro-organismen en planten het spuiwater zuiveren?
"Ook op dat vlak lopen diverse onderzoeken. Hier dicht bij huis bijvoorbeeld, is dat de gietwaterinstallatie AquaReUse. En ook in Klazienaveen is er afgelopen jaar onderzoek geweest. Biofilters hebben zeker potentie en zijn misschien wel de meest duurzame oplossing. Maar niet op de korte termijn. Op dit moment is er geen kant-en-klaar biologisch systeem waarmee je aan de eisen kunt voldoen.''

De ontwikkelingen op het gebied van zuivering zijn nog volop gaande. Wie gaat de tuinder helpen bij zijn keuze?
"Je ziet dat de markt dit nu oppikt en dat toeleveranciers opstaan en hun klanten ook bij dit vraagstuk helpen. Dat is precies wat nodig is om de bal aan het rollen te krijgen. Daarnaast zullen wij dit jaar een hulpmiddel ontwikkelen zodat de telers ook een onafhankelijk advies kunnen krijgen. En wie weet wat voor nieuwe oplossingen er nog bij komen. Belangrijk is dat er snel helderheid komt over de status van de technieken die nu klaar liggen."

Bron/foto: Bayer Crop Science/Glastuinbouw Koerier.

Geef commentaar

Uw e-mail adres wordt niet gepubliceerd